Tuin en Barokpark van Kasteel Frederiksborg

De meeste bezoekers stormen door de poort van het paleis, kopen een kaartje en brengen drie uur door met het bekijken van vergulde plafonds en Deense portretten. Dat deed ik bij mijn eerste bezoek. Het was vermoeiend. Tegen de tijd dat ik naar buiten liep om de tuinen van Kasteel Frederiksborg te verkennen, voelden mijn benen als lood, was het middaglicht vervaagd en begon het park al leeg te lopen. Maak die fout niet. De grond achter de vesting verdient net zoveel aandacht – zo niet meer – dan de Renaissancezalen binnen.

Verspreid over het glooiende terrein ten noorden van het meer vormen deze tuinen eigenlijk twee heel verschillende werelden die aan elkaar zijn genaaid. Aan de ene kant ligt een strak, symmetrisch barokke pronkstuk, ontworpen om de natuur te buigen naar de wil van een absolute vorst. Direct ernaast strekt zich een uitgestrekt Engels romantisch park uit met kronkelende paden, treurwilgen en stille vijvers. Binnen vijf minuten loop je van scherp gesnoeide haagbeukenhagen naar overwoekerd bos. En het mooiste: in tegenstelling tot het museum zelf kost een wandeling hier geen enkele kroon.

De Koninklijke Symmetrie van de Tuinen van Kasteel Frederiksborg

De formele tuin daalt af naar het water als een smaragdgroene trap. Oorspronkelijk aangelegd in de jaren 1720 door Johan Cornelius Krieger, hofarchitect van koning Frederik IV, die na reizen door Italië en Frankrijk verliefd werd op grandioze symmetrische landschapsarchitectuur. Hij wilde buitenlandse diplomaten laten zien dat Denemarken de moderne hofsmaak begreep. Een enorme machtsvertoon van koninklijke macht. Water werd door buizen geleid, hele heuvels werden afgevlakt en duizenden bomen gekapt om weidse zichtlijnen te creëren.

Ongeveer een eeuw lang verdween de parterre echter. In de 1800s werd de natuur de baas, want het onderhouden van koninklijke Franse tuinen was astronomisch duur – vooral na zware financiële crises in Denemarken. Gras overwoekerde de terrassen en de scherpe geometrie vervaagde tot gewoon weiland. Wat je vandaag ziet, is een obsessieve moderne reconstructie die in 1996 werd voltooid. Landschapshistorici bestudeerden Kriegers originele 18e-eeuwse schetsen, maten de diepte van de grond en plantten opnieuw zo’n 65.000 haagbeuken en tientallen lindebomen om de layout van 1725 nieuw leven in te blazen.

Ga staan op het onderste terras bij de oever van het meer en kijk omhoog. Vier duidelijke niveaus rijzen op langs de helling, gecentreerd rond een luidruchtige waterval van kunstmatige stromen. Haagbeukenhagen zijn gesnoeid tot koninklijke monogrammen, met de initialen van Frederik IV, Christian VI, Frederik V en koningin Margrethe II. De symmetrie kan wat strak of zelfs klinisch aanvoelen als je er te lang naar kijkt in het middaglicht. Maar als de ochtendmist boven Slotsøen hangt, worden de scherpe lijnen mooi verzacht.

Water drijft de hele visuele dramatiek hier. De waterval toont gebeeldhouwde stenen hoofden die water spuwen over stenen trappen, omzoomd door kleine borrelende fonteinen op de lagere parterrevelden. Op winderige herfstmiddagen waait het opspattende water zelfs over de centrale grindpaden. Neem een windjack mee als het weer onzeker oogt.

Wandelen door het Romantische Park van Kasteel Frederiksborg

Sla links of rechts af uit de gesnoeide hagen en de sfeer van de tuinen van Kasteel Frederiksborg verandert volledig. Tegen het einde van de 18e eeuw raakten Europese vorsten uitgekeken op rechte, stijve lanen. Ze wilden drama, sentimentaliteit en kunstmatige wildernis. Frederik VII nam een groot deel van het omliggende koninklijke bos en herschiep het tot een Engels romantisch park met kronkelende grindpaden, kleine houten bruggetjes en opzettelijk ruige boomgroepen.

Verborgen in het westelijke deel ligt Badstuen, het badhuis. Het ziet eruit als een mini-sprookjeshuis met achthoekige torentjes en een koperen spits, gebouwd in 1581 door Frederik II. In tegenstelling tot het hoofdslot voelt Badstuen intens privé. Het ligt rustig aan een klein kanaal, omringd door oude beuken en treurwilgen die hun takken recht in het donkergroene water laten hangen. De koninklijke familie gebruikt het nog steeds af en toe voor koninklijke jachten, dus je kunt er niet naar binnen. Maar er door de bomen naar kijken is een van de mooiste wandelingen in het hele complex.

Ik vind deze kant van het park mooier dan de formele parterre. Het voelt menselijk. Lokale hardlopers uit Hillerød passeren in hun 5 kilometer-routes, gepensioneerden zitten op verweerde houten bankjes met paperbacks en wilde eenden peddelen agressief naar iedereen die te lang bij het water stilstaat. Hier heerst een rust die volledig verdwijnt in de drukke portretgalerijen van het museum.

De Engelse tuin strekt zich veel verder naar het noorden uit dan de meeste mensen beseffen. Als je het hoofdkanaal voorbij Badstuen volgt, kom je uit bij het Badstuen-meer (Badstuedammen) en de hertenparkpaden die leiden naar Louise-eiland. Dit eiland werd gebouwd als een privé-romantisch toevluchtsoord voor koning Frederik VII en zijn derde vrouw, gravin Danner, compleet met een mini-Noors aandoend blokhutje. Het is meestal afgesloten om vogelnesten te beschermen, maar het uitzicht over het water geeft je het gevoel alsof je diep in het platteland van Scandinavië bent – in plaats van twintig minuten van een voorstadstation.

Wandelroutes en Indeling van het Terrein

De tuinen zijn makkelijk te verkennen als je begrijpt hoe het meer de topografie bepaalt. Het kasteel ligt op drie kleine eilandjes in het water, verbonden door stenen bruggen. De formele tuinen liggen direct ten noorden op de overkant van de oever, terwijl het Engelse park zich om de noordelijke en westelijke rand slingert. Je hoeft geen toegangskaartje voor Kasteel Frederiksborg te kopen om buiten te verkennen. De parkpoorten zijn het hele jaar door daglichturen geopend.

Heb je weinig tijd of energie, kies dan zorgvuldig je route. Je kunt in ongeveer 45 minuten een rondje om het meer lopen, maar als je de bovenste terrassen en de buitenste boswandelingen meepakt, duurt de tocht al snel twee uur. De grindpaden zijn grotendeels glad, maar een wandelwagen omhoog duwen over de steile barokke trappen vraagt wel wat inspanning.

Om optimaal gebruik te maken van je benen, structuur je bezoek zo dat je niet twee keer over hetzelfde grindpad hoeft te lopen. Zo plan ik het meestal voor vrienden:

• Begin bij de hoofdingang: Loop eerst door de binnenplaatsen van het kasteel om de schaal van de rode bakstenen in je op te nemen voordat je de noordelijke brug oversteekt naar de tuinen.
• Ga naar de westflank: Neem het met bomen omzoomde pad langs Badstuen vroeg in de ochtend, als het ochtendlicht weerkaatst in de zijkanalen.
• Steek het bovenste reservoir over: Loop achter de watervoorraad van de waterval langs om het grandioze centrale uitzicht over het hele landgoed in je op te nemen.
• Daal af door de formele parterre: Kom langzaam de trappen af, recht door de gesnoeide hagen en haagbeukenmonogrammen.
• Eindig aan de oostelijke meeroever: Loop het ommetje langs de oostkant van het meer om de lage zon te vangen die op de ramen van het paleis schijnt.

Als je na je wandeling naar binnen wilt, neem dan eerst even pauze. De overgang van vredige buitenpaden naar echoënde museumzalen kan abrupt aanvoelen. Je kunt een hele middag doorbrengen met het verkennen van de zalen, dus bekijk onze uitleg over wat je binnen Kasteel Frederiksborg kunt zien voordat je je energie in de museumgalerijen steekt.

Beste Tijden om de Tuinen van Kasteel Frederiksborg te Bezoeken

Het Deense weer staat bekend om zijn wisselvalligheid en het bepaalt volledig hoe het park aanvoelt. In juni geuren de lindebomen zoet, zijn de gazons verblindend groen en stroomt de waterval op volle kracht. Je kunt urenlang op het gras liggen zonder jas. Late lente brengt duizenden bloeiende vaste planten langs de randen van de romantische tuin tot leven.

De herfst is misschien nog wel beter. Halverwege oktober verkleuren de oude beuken rond Badstuen diep koper en goud. Als het water in het meer rustig is, is de weerspiegeling van de rode bakstenen van het kasteel tegen het gouden gebladerte ongelooflijk. Ook mis je de toeristenmassa’s die in juli en augustus de grindpaden verstoppen. Op een frisse oktoberdinsdag deel je het hele bovenste terras misschien met drie andere mensen en een paar luidruchtige kraaien.

De winter heeft zijn eigen strenge charme. De waterval wordt eind herfst afgesloten zodat de leidingen niet bevriezen bij temperaturen onder nul, waardoor het geluid van stromend water verdwijnt. Als sneeuw de gesnoeide haagbeuken van de parterre bedekt, vallen de geometrische patronen scherper op dan in de zomer. Het ziet eruit als een architectuurtekening die over de aarde is getrokken.

Houd deze factoren in gedachten voordat je de trein pakt:

• Fonteinseizoen: De waterval is alleen actief van 1 mei tot het einde van september, meestal dagelijks van 10:00 tot 17:00.
• Lichtomstandigheden: Ochtendlicht valt op de voorste binnenplaatsen, terwijl laat in de middag het beste gouden schijnsel over de achtertuinen en de parterre valt.
• Sluitingstijden: De tuinen gaan om 07:00 open, maar de sluitingstijden volgen de zonsondergang en sluiten al om 16:00 in december en blijven open tot 21:00 in de zomer.

Als je ’s ochtends vroeg met de trein uit het centrum van Kopenhagen komt, kun je al voor negenen langs het meer lopen. Het licht is dan zacht, het kasteelcafé nog niet open en de stilte boven het water puur magisch.

Picknicks, Kleine Veerboten en Lokale Eigenaardigheden

Eten in het park van Kasteel Frederiksborg is een van de eenvoudige geneugten van het leven – mits je je goed voorbereidt. Het café in de kasteelstallen serveert prima smørrebrød, maar het zit snel vol en kost een flinke duit. Neem zelf wat mee. Koop bij een van de bakkerijen bij het station van Hillerød een kartonnen doosje warme kaneelbroodjes of roggebrood met zaadjes en neem ze mee naar het park.

Picknicks zijn toegestaan op de gazons in het Engelse landschapspark, maar spreid geen deken uit in de formele barokke parterre. Parkwachters zijn erg streng over het beschermen van de lage haagbeukenhagen en de randen van de fonteinen tegen voetgangers. Blijf op het open gras bij de westelijke kanalen of op de bankjes met uitzicht op Slotsøen.

Tussen mei en half september vaart een klein houten veertje genaamd Frederiksborg Slotssøfart over het water. Het vaart al sinds het midden van de 20e eeuw. De kapitein vaart met de boot van het stadhuisplein (Torvet) naar de kasteelkade en dan naar de formele tuinen. Het kost ongeveer 40 Deense kronen per volwassene, contant of via MobilePay, en de overtocht duurt ongeveer 15 minuten. Het uitzicht op de Renaissance-spitsen die op ooghoogte voorbijglijden terwijl de kleine dieselmotor bromt, is elke kroon waard.

Heb je een extra uur over, loop dan voorbij de noordelijke omheining het Jægerbakken-bos in. Weinig toeristen gaan de helling op. De bomen hier zijn hoog en oud en beschermen kleine paden waar lokale bewoners hun honden uitlaten, weg van de aangeharkte gazons. Je komt een oude stenen obelisk tegen uit 1788, opgericht ter ere van landbouwhervormingen die Deense boeren bevrijdden van horigheid. Een onverwacht stukje sociale geschiedenis dat zich verbergt in het bos achter een weelderig koninklijk genotsoord.

Veelgestelde Vragen over de Tuinen van Kasteel Frederiksborg

Is het de moeite waard?

Als je helemaal naar Hillerød reist om alleen maar door koninklijke galerijen te dwalen, laat je de beste helft van je reis liggen. Neem de ochtend om de historische portretten te bewonderen, eet snel een gebakje op een rustig bankje en breng je middag door met verdwalen langs de kronkelende paden van het park. Dat stille contrast tussen koninklijke arrogantie en koele Noord-Europese natuur is wat deze plek zo bijzonder maakt – lang nadat je weer thuis bent.

Lees meer over frederiksborg castle.